Człowiek, czego dowodzą liczne badania archeologiczne, zamieszkiwał tereny Kaukazu już w XII w. p.n.e.  Ludy tych terenów osiadały najczęściej na trudno dostępnych obszarach w pobliżu wielkich rzek. Za bezpośrednich przodków Czeczenów uważany był lud Nochczi; zgodnie z legendą są oni potomkami biblijnego Noego. Liczne plemiona mieszkające na tym obszarze odznaczały się dużym zróżnicowaniem kulturowym, czego efektem jest trwająca po dziś dzień mnogość etniczna Kaukazu. Także zróżnicowanie języków i dialektów tam występujących jest trudne do jednoznacznego oszacowania, choć przyjmuje się ogólną klasyfikacje języków kaukaskich bądź indoeuropejskich.

            Kaukaz od wieków był areną niezliczonych konfliktów. Pomimo to przez wieki przodkom Czeczeńców udało się utrzymać niezależność od potężnych w owym czasie Turków, Chazarów, czy Gruzinów. Jednakże pod koniec XVII wieku rosnąca w siłę Rosja rozpoczęła podbój tych ziem, i już w 1722 roku armia rosyjska znalazła się na terenach dzisiejszej Czeczenii. Od tego, przełomowego jak się potem okazało, momentu w historii zapoczątkowana została wielowiekowa walka potężnego militarnie mocarstwa z nieporównywalnie mniejszym kaukaskim narodem.
          Pierwszym, który odważył się przeciwstawić rosyjskiemu najeźdźcy był imam Mansur, a jego kazania na temat praktykowania czystego islamu, oraz głoszone postulaty oparcia prawa na zasadach Koranu, przyciągały tłumy. „Nie był skory do podejmowania bezpośredniej walki wojskowej z caratem i gotów był porozumieć się z Rosjanami o ile ci pozwoliliby na szerzenie jego nauk.”
          To właśnie on próbował stworzyć zaczątki państwa czeczeńskiego wyczuwając niechęć górali do podporządkowania się względem uciskających ich panów. Jednak władze carskie, zaniepokojone wzrastającą rolą imama w regionie zadecydowały o wysłaniu wojsk w rejon aułu Ałda w 1785 roku. Mimo wielu nierozstrzygniętych potyczek i sukcesów w islamizacji regionów objętych walkami, wojska powstańcze Mansura nie osiągały zwycięstw militarnych. Zaważyło to na klęsce całego zrywu, a co gorsza Turcja, która w założeniach przywódcy powstania miała pomóc mu w walce z wrogiem, zawarła pokój z Rosją niwecząc jego plany. Państwo czeczeńskie nie przetrwało tej próby.
Już w  1800  roku car  Paweł I , zapoczątkował erę włączania do ziem imperium rosyjskiego kolejnych państw regionu Kaukazu, a wiernym kontynuatorem jego polityki był jego następca Aleksander I. Stopniowe opanowywanie tych terenów stawiało Rosję na priorytetowej pozycji, a podporządkowanie wschodniej a następnie zachodniej części Gruzji, jak i innych chanatów tej części regionu, tylko umacniało ten stan rzeczy. Dekadę później całkowitą władzę caratu na Zakaukaziu blokowali już tylko Czeczeńcy.
W tym czasie zabłysnęła postać Bejbułata Tamijewa, jako nowego lidera kampanii antyrosyjskiej. Mimo znaczących sukcesów na polu walki partyzanckiej i zdobyciu wielkiego uznania wśród rodaków, w 1811 roku po upadku ruchu usunął się, na krótko, w cień.
           Najbliższe lata przypadły na okres rządów twardej ręki bohatera bitwy pod Borodino gen. Aleksieja Jermołowa, który został mianowany głównodowodzącym rosyjskich sił na Kaukazie. Był zadeklarowanym przeciwnikiem układów z góralami, czemu dał wyraz licznymi akcjami pacyfikacyjnymi czeczeńskich osad nie stroniąc od najsurowszych metod działania. Za jego sprawą powstały na terenach między rzekami Terek i Sunża, monumentalne twierdze, jak założona w 1818 r. Groznaja, obecna stolica Czeczenii. 
           W połowie lat dwudziestych, na skutek coraz większego brutalizmu wojsk carskich, zaczął odradzać się ruch powstańczy Tamijewa. „Sprawdziły się jego  oczekiwania : imam odegrał ważną rolę w mobilizacji górali do walki z Rosjanami. Na jego wezwanie na pomoc Czeczenom ruszyli też bojownicy z Dagestanu i Inguszetii.”Kolejno zdobywane osady i rosnąca z dnia na dzień sława Bejbułata, zostały przyćmione druzgocącą klęską wojsk rewolucyjnych pod Groznym z 1825 roku. Nie ulega jednak wątpliwości, że udało się mu stworzyć zaczątek państwowości, z jej administracyjnymi i militarnymi przymiotami.
          Kolejnymi, którzy zaznaczyli swój wkład w kształtowaniu czeczeńskiej państwowości byli: Kazi-Mułła i Gamzat-bek. Pierwszy z nich, wybrany w 1829 roku na imama Dagestanu, zyskiwał z czasem znaczące poparcie wśród różnych ludów tego regionu, postulując przy tym bezapelacyjnie wprowadzenie szariatu. Znaczącym dla misji imama okazał się być fakt wysłania znacznej części wojsk carskich do Królestwa Polskiego, na czele z ówczesnym dowódcą armii rosyjskiej na Kaukazie, gen. Paskiewiczem. Fakt ten spowodował serię imponujących zwycięstw powstańców, aż do momentu kiedy dowódcą korpusu kaukaskiego został mianowany Grigorij Rozen. On to na czele o wiele większej liczebnie i lepiej uzbrojonej armii zadawał kolejno dotkliwe ciosy oddziałom Kaziego Mułły, by w 1832 roku rozbić ostatnich bojowników z ich przywódcą na czele.
           Gamzat-bek, kolejny po Kazim imam dagestański i zarazem jego najbliższy współpracownik napotykał wielkie trudności w zjednaniu sobie przychylnych aułów regionu. W końcu jednak zyskał ważną pozycję i zdobył szerokie uznanie dla głoszonych praktyk, a istotnym sukcesem było opanowanie ziem Awarystanu i zajęcie Chunzachu. Wkrótce potem, po zawarciu pokoju z władcą tego ostatniego, w nie do końca wyjaśnionych porachunkach między układającymi się stronami, Gamzat-bek został zamordowany. I tu właśnie skończyło się pewne stadium w kaukaskiej walce niepodległościowej. Nastały lata panowania legendarnego wodza, uważanego przez niektórych za „ojca narodu czeczeńskiego”, najwybitniejszego przywódcy wojskowego i politycznego, jaki kiedykolwiek działał na północnym Kaukazie - Szamila.
          Należy tutaj jednak wspomnieć, iż to Taszo-hadżi, obrany na imama czeczeńskiego, któremu udało się zbudować silną administrację cywilno-wojskową, oddał władzę pod opiekę Szamila uznając jego pierwszeństwo. Początkowo nie podejmował żadnych działań zaczepnych wobec caratu, próbując ugruntować swoja pozycję jako imama Dagestanu. Cała sytuacja uległa zmianie kiedy to w 1838 roku siły rosyjskie rozpoczęły proces rozbijania zwolenników kaukaskiego lidera. Istotną potyczką zwaśnionych stron było zajęcie Achulgo i bohaterska ucieczka Szamila do Czeczenii, do której od tego momentu przeniosła się całość działań wojskowych.